Stoffen bedrading in huis: moet het eruit?

U haalt een oud stopcontact van de muur en achter het afdekraam zitten draden met een dof, geweven laagje. Of de makelaar noemt bij de bezichtiging terloops dat er "nog oude elektra" in het huis zit. In beide gevallen komt dezelfde vraag op: is stoffen bedrading gevaarlijk, en moet het er nu meteen uit?

Kort gezegd: stoffen bedrading hoeft niet direct gevaarlijk te zijn. Het materiaal is wel tientallen jaren oud en wordt er niet beter op. In dit artikel ziet u hoe u het herkent, wat de regels zeggen, welk deel de netbeheerder vervangt en welk deel van u is, en hoe een elektricien beoordeelt of het kan blijven zitten.

Inhoudsopgave

1. Wat is stoffen bedrading?
2. Zo herkent u stoffen bedrading
3. Waarom oude isolatie een risico wordt
4. Is stoffen bedrading verboden?
5. Wat de netbeheerder vervangt en wat van u is
6. Signalen dat de bedrading op is
7. Wat een elektricien meet
8. Zo gaat vervangen in de praktijk
9. Een ouder huis kopen met stoffen bedrading
10. Wanneer u niet langer moet wachten
11. Veelgestelde vragen
12. Persoonlijk advies

Wat is stoffen bedrading?

Stoffen bedrading is elektriciteitsdraad met een koperen kern in een laag rubber, met daaromheen een buitenlaag van katoen, jute of ander textiel. Vereniging Eigen Huis noemt het ook canvasbedrading en schrijft dat dit type tot de jaren vijftig à zestig is gebruikt. Daarna kwam draad met kunststof isolatie, zoals die nu nog steeds wordt aangelegd.

Het rubber is de eigenlijke isolatie. Het textiel eromheen beschermt dat rubber tegen schuren, bijvoorbeeld als de draad door een stalen installatiebuis wordt getrokken. In huizen uit die periode liggen de draden vaak in stalen buizen in muren en vloeren, met lasdozen van metaal of porselein op de aftakpunten.

Lang niet elk huis van vóór 1960 heeft het nog. Veel woningen zijn in de loop der jaren opnieuw bedraad. Toch komen elektriciens het geregeld tegen, vooral in woningen waar ooit alleen de groepenkast is vervangen en de oude draden in de muur zijn blijven zitten.

Zo herkent u stoffen bedrading

De oude bedrading verschilt op het oog duidelijk van moderne draad. Het ANP beschrijft het verschil zo: draad met een jute laag heeft een matte, ruwe buitenkant waarop u de geweven structuur van de vezels ziet. Rubber zonder textiel is glad en glanst licht. Moderne kunststof draad is glad, strak en heeft heldere kleuren.

Waar kunt u kijken zonder iets open te maken?

• Op zolder of in de kruipruimte, waar leidingen soms in het zicht lopen.
• Bij een opbouwschakelaar of opbouwstopcontact in een schuur, kelder of bijkeuken.
• Bij een lamp aan het plafond, waar de draden uit de plafonddoos komen.
• In de meterkast, bij de draden die in de groepenkast verdwijnen.

Haal zelf niets uit elkaar. Oude isolatie kan bij aanraken verkruimelen, en dan ligt het koper bloot. Zijn de draden alleen te zien als u een afdekraam losschroeft, laat dat dan over aan een elektricien. Heeft u bij een klus al een stopcontact los gehad en zag u een textiellaagje, onthoud dan waar dat was. Geef die plek door aan de elektricien.

Let op: een groepenkast met moderne automaten en aardlekschakelaars zegt niets over de draden in de muur. Het kan dus zijn dat de meterkast er keurig uitziet, terwijl verderop in huis nog draad uit de jaren vijftig ligt.

Waarom oude isolatie een risico wordt

Rubber veroudert. Het droogt uit, wordt hard en gaat scheuren. Vereniging Eigen Huis schrijft dat de rubberisolatie na verloop van tijd vergaat en dat dit kortsluiting en zelfs brand tot gevolg kan hebben. Zolang niemand aan de draden komt, kan dat jarenlang goed gaan. Het risico zit vooral in drie situaties.

De eerste is beweging. Bij een verbouwing, het verhangen van een lamp of het vervangen van een stopcontact worden de draden gebogen. Verdroogd rubber breekt dan, vaak precies bij het aansluitpunt.

De tweede is warmte. Wordt een groep zwaarder belast dan vroeger, bijvoorbeeld door een elektrische kachel, een airfryer of een wasdroger, dan worden de draden warmer. Oude isolatie is daar slecht tegen bestand.

De derde is vocht. In een kelder, kruipruimte of buitenmuur kan vocht door de gescheurde isolatie bij het koper komen. Dan ontstaat lekstroom. Dat is een van de redenen waarom een aardlekschakelaar zonder duidelijke aanleiding uitvalt.

Daar komt bij dat oude installaties vaak geen aparte aarddraad hebben. Soms deed de stalen buis zelf dienst als aarde, maar of die verbinding nog betrouwbaar is, valt zonder meting niet te zeggen. Heeft een apparaat met een metalen behuizing een defect, dan kan de foutstroom zonder goede aarde niet veilig wegvloeien.

Is stoffen bedrading verboden?

Nee, niet zonder meer. Er is geen regel die bepaalt dat stoffen bedrading op een bepaalde datum uit elk huis moet zijn verdwenen.

Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) eist dat een elektrische installatie in een gebouw voldoet aan de norm NEN 1010. Voor bestaande gebouwen gelden de eisen voor bestaande bouw. Verbouwt u, dan mag u voor het deel dat u verandert soms terugvallen op het zogeheten rechtens verkregen niveau: het niveau dat het gebouw al legaal had, met de eisen voor bestaande bouw als ondergrens.

In de praktijk betekent dat:

• Een bestaande installatie die destijds goed is aangelegd, mag in principe blijven zitten.
• Wat u nieuw aanlegt of uitbreidt, moet voldoen aan de huidige NEN 1010. Een extra stopcontact aftakken van een oude stoffen draad past daar meestal niet bij, omdat de bestaande leiding en de aarding dan ook moeten deugen.
• Een installatie die door veroudering onveilig is geworden, is niet meer in orde, ook al was hij destijds goed aangelegd.

Stoffen bedrading mag dus blijven zitten zolang ze veilig is. Het materiaal is wel aan het einde van zijn levensduur. Of de draden in uw huis nog veilig zijn, laat een meting zien.

Wat de netbeheerder vervangt en wat van u is

De meterkast heeft twee eigenaren. De aansluiting tot en met de meter valt onder de netbeheerder. Vanaf de meter, dus ook de groepenkast en alle leidingen in huis, is de installatie van de eigenaar van de woning. Huurt u, dan is dat meestal de verhuurder.

Ook in het deel van de netbeheerder kan oude bedrading met een textielen buitenlaag zitten. Na een elektrocutie-incident in een meterkast in juli 2019 heeft de Autoriteit Consument & Markt (ACM) de netbeheerders aangespoord deze juten draadisolatie versneld te vervangen. Volgens de ACM vonden de netbeheerders bij nader onderzoek geen acuut veiligheidsrisico. Ze verwijderen de juten bedrading wel waar dat nodig is.

Liander, de netbeheerder in onder meer Velsen, Haarlem en Zandvoort, controleert daarvoor in een aantal wijken oudere aansluitingen. U krijgt dan een brief en een monteur komt langs om foto's van de meterkast en de aansluiting te maken. Volgens de informatiepagina van Liander duurt de controle ongeveer tien minuten en kost die niets. Vindt de monteur dit type bedrading in het deel waarvoor Liander verantwoordelijk is, dan vervangt Liander dat later kosteloos.

Die controle en vervanging gelden alleen voor de aansluiting van de netbeheerder. De draden vanaf uw groepenkast naar de stopcontacten en lampen vallen erbuiten. Een brief van Liander betekent dus niet dat uw hele installatie is nagekeken.

Signalen dat de bedrading op is

Oude draden zitten weggewerkt, dus u ziet ze zelden. Wel zijn er signalen dat er iets mis is met de isolatie of de verbindingen:

• Een stopcontact of schakelaar met bruine of zwarte verkleuring rond de opening.
• Een knetterend of zoemend geluid achter een schakelaar of in de muur.
• Een vage schroeilucht die u niet kunt thuisbrengen.
• Een aardlekschakelaar die af en toe uitvalt, zonder dat er een nieuw apparaat bij is gekomen.
• Lampen die zwakker worden of flikkeren als er op dezelfde groep een zwaar apparaat aangaat.
• Draden die bij een lamp of stopcontact hard en bros aanvoelen of waarvan de isolatie al is afgebrokkeld.

Ziet u rook of vuur, bel dan direct 112. Ziet u verkleuring of ruikt u een schroeilucht? Schakel die groep dan uit in de groepenkast en zet hem pas weer aan als een elektricien ernaar heeft gekeken. Valt de aardlekschakelaar steeds uit, zoek dan eerst uit welke groep de oorzaak is. In ons artikel over een aardlekschakelaar die 's nachts uitvalt leest u hoe u dat stap voor stap doet.

Wat een elektricien meet

Kijken alleen is niet genoeg. Of oude isolatie nog goed isoleert, ziet u niet aan de buitenkant. Daarom meet een elektricien de isolatieweerstand. Hij maakt de groep spanningsloos, koppelt lampen en apparaten los en zet met een isolatieweerstandsmeter een gelijkspanning op de draden, meestal 500 volt. Het apparaat meet hoeveel stroom er weglekt door de isolatie.

Hoe hoger de weerstand, hoe beter de isolatie. Voor nieuwe installaties tot 500 volt geldt bij die meting een ondergrens van 1 megaohm. Ligt de waarde veel lager, of verschilt die sterk per groep, dan is de isolatie aangetast. Een goede meetwaarde betekent dat de isolatie nu nog isoleert. Of het rubber bros is en breekt bij het verbuigen van de draad, ziet de elektricien pas bij de aansluitpunten.

Naast de meting kijkt de elektricien naar:

• de staat van de draden bij een paar aansluitpunten, want daar breekt oude isolatie het eerst;
• of er een betrouwbare aarde aanwezig is;
• hoe de groepen zijn verdeeld en of alle groepen achter een aardlekschakelaar zitten;
• de stalen buizen en lasdozen, omdat die bepalen of er straks nieuwe draad doorheen kan.

U krijgt daarna te horen welke groepen kunnen blijven, welke beter worden vervangen en wat het meeste haast heeft. Zo hoeft u niet in één keer het hele huis open te breken als dat niet nodig is.

Zo gaat vervangen in de praktijk

Bij het woord vervangen denken veel mensen aan sleuven in elke muur. Dat valt vaak mee. In huizen met installatiebuizen kunnen de nieuwe draden meestal door de bestaande buizen. De elektricien trekt de oude draad eruit, of gebruikt een trekveer als die vastzit, en trekt de nieuwe draden met een aparte aarddraad door dezelfde buis. Dat scheelt veel hak- en breekwerk.

Of dat lukt, hangt af van een paar dingen:

• Zijn de buizen heel en niet vastgeroest?
• Zijn de bochten ruim genoeg?
• Past er naast de nieuwe draden ook een aarddraad in de buis?

Waar dat niet kan, komen er nieuwe leidingen, in de muur of als nette opbouw.

Meestal gaat het in deze volgorde:

1. Opname en meting, zodat duidelijk is welke groepen eerst moeten.
2. Nieuwe draden en waar nodig nieuwe buizen, groep voor groep, zodat u niet dagen zonder stroom zit.
3. Nieuwe stopcontacten met randaarde, aangesloten op de nieuwe aarddraad, en nieuwe schakelaars op de vervangen groepen.
4. Aanpassen of vervangen van de groepenkast, met voldoende aardlekschakelaars.
5. Een eindmeting en een groepenverklaring: een overzicht van welke groep waar loopt.

Vaak is dit ook het moment om meer groepen aan te leggen. Oude installaties hebben er meestal weinig, terwijl een keuken met inductie of een wasdroger nu een eigen groep vraagt. Meer over dat deel van het werk vindt u op onze pagina over een groepenkast vervangen of uitbreiden.

Een ouder huis kopen met stoffen bedrading

Koopt u een woning van vóór de jaren zestig, laat de elektra dan meewegen in uw beslissing. Een bouwkundige keuring geeft een eerste indruk, maar meet de elektra meestal niet door. Vraag de verkoper of de bedrading ooit is vernieuwd, en wanneer. "De groepenkast is nieuw" is een ander antwoord dan "het huis is opnieuw bedraad".

Gaat u na de aankoop verbouwen, dan is dat het beste moment om de bedrading aan te pakken. De vloeren en muren liggen dan al open, en een elektricien kan nieuwe leidingen meenemen voordat er wordt gestuct en geschilderd. Doet u het later, dan moet de elektricien door uw nieuwe stucwerk en verf heen.

De kosten verschillen sterk tussen een rijtjeshuis waar alles door bestaande buizen kan en een vrijstaand huis waar nieuwe leidingen nodig zijn. Na een opname met meting krijgt u een prijs voor uw eigen huis.

Wanneer u niet langer moet wachten

Niet elke oude draad hoeft morgen weg. Er zijn wel situaties waarin uitstellen geen goed idee is:

• U ziet al afgebrokkelde isolatie of blootliggend koper.
• Er zijn signalen zoals verkleuring, schroeilucht of knetteren.
• U gaat zwaardere apparaten gebruiken: een inductiekookplaat, warmtepomp, laadpaal of airco.
• U gaat verbouwen of opnieuw indelen.
• De stopcontacten zijn niet geaard en u gebruikt apparaten met een metalen behuizing, zoals een wasmachine of waterkoker.

Vereniging Eigen Huis wijst er daarnaast op dat oude bedrading invloed kan hebben op uw verzekeringsdekking bij brand. Wat uw verzekeraar precies doet, staat in uw eigen polisvoorwaarden. Met een recent meetrapport kunt u in elk geval aantonen dat u de installatie heeft laten controleren.

Wilt u weten wat een vernieuwde installatie in een oudere woning inhoudt, kijk dan op onze pagina over elektra bij renovatie en nieuwbouw.

Veelgestelde vragen

Is stoffen bedrading verboden?

Nee. Er is geen regel die zegt dat het op een vaste datum weg moet. Een installatie moet wel veilig zijn, en alles wat u nieuw aanlegt of uitbreidt moet voldoen aan de huidige NEN 1010. Is de oude isolatie aangetast, dan is de installatie niet meer in orde en moet hij worden hersteld.

Tot welk jaar werd stoffen bedrading gebruikt?

Volgens Vereniging Eigen Huis tot de jaren vijftig à zestig. Daarna kwam draad met kunststof isolatie. Een huis uit die periode kan dus nog originele draden hebben, tenzij het tussendoor opnieuw is bedraad.

Vervangt de netbeheerder ook de bedrading in mijn huis?

Nee. Liander controleert en vervangt alleen juten bedrading in het aansluitdeel waarvoor de netbeheerder verantwoordelijk is. De groepenkast en alle leidingen in huis vallen onder de eigenaar van de woning. Daarvoor schakelt u zelf een elektricien in.

Kan ik stoffen bedrading zelf vervangen?

Dat raden we af. Oude isolatie breekt bij beweging, en bij draden in stalen buizen is lastig te zien welke draad bij welke groep hoort. Bovendien moet het nieuwe werk voldoen aan NEN 1010, inclusief aarding en een eindmeting. Dat vraagt meetapparatuur en vakkennis.

Hoe gevaarlijk is stoffen bedrading als alles nog werkt?

Dat hangt af van de staat van de isolatie. Draden die rustig in een buis liggen en nooit worden aangeraakt, kunnen nog jaren meegaan. Draden die verdroogd zijn, warm worden of vochtig liggen, kunnen kortsluiting en brand veroorzaken. Een isolatiemeting laat zien hoe het bij u zit.

Keert de verzekering uit bij brand door oude bedrading?

Dat bepaalt uw verzekeraar op basis van de polis. Vereniging Eigen Huis waarschuwt dat verouderde elektra invloed kan hebben op de dekking. Kijk in uw voorwaarden en bewaar het rapport als u de installatie laat meten of vervangen.

Persoonlijk advies

Twijfelt u of er nog stoffen bedrading in uw huis zit, of heeft u het al gezien? Wij komen langs, meten de isolatie per groep en vertellen u welke delen kunnen blijven en welke beter vervangen worden. U beslist daarna zelf in welke volgorde u het aanpakt.

kWh ELEKTROTECHNIEK zit aan de Industriestraat 45A in IJmuiden en werkt in Velsen, Haarlem, Zandvoort en de rest van de regio. U kunt ons bellen op 023-2100214 of appen naar 06-44997934. Via onze contactpagina kunt u ook een bericht sturen. Stuurt u een foto mee van de draden op zolder of in de meterkast? Dan kunnen we vooraf inschatten wat we aantreffen.

Bronnen

• Rubberisolatie (canvasbedrading) gebruikt tot de jaren '50 à '60; rubber vergaat en kan kortsluiting en brand veroorzaken; mogelijke invloed op verzekeringsdekking. Bron: Vereniging Eigen Huis, Problemenwijzer: Verouderde bedrading (geraadpleegd 10 oktober 2026).
• Elektrocutie-incident in een meterkast in juli 2019; ACM spoort netbeheerders aan juten draadisolatie versneld te vervangen; geen acuut veiligheidsrisico vastgesteld. Bron: ACM, ACM spoort netbeheerders aan om juten draadisolatie versneld te vervangen (geraadpleegd 10 oktober 2026).
• Juten isolatie herkenbaar aan een matte, niet-gladde buitenkant met geweven structuur; rubber is glad en licht glanzend. Bron: ANP via Radar (AVROTROS), ACM: 'Stoffen bedrading moet vervangen worden', 2 juni 2021 (geraadpleegd 10 oktober 2026).
• Controle oudere aansluitingen, bedrading met rubberisolatie en jute of textiele buitenlaag in het aansluitdeel van de netbeheerder, kosteloze controle van ongeveer 10 minuten en kosteloze vervanging. Bron: Liander, Controle van de meterkast (geraadpleegd 10 oktober 2026).
• Elektriciteitsvoorziening moet voldoen aan NEN 1010; rechtens verkregen niveau bij verbouw met het niveau voor bestaande bouw als ondergrens. Bron: Informatiepunt Leefomgeving (IPLO), Installaties voor gas en elektra en Rechtens verkregen niveau in het Bbl (geraadpleegd 10 oktober 2026).
• Isolatieweerstand gemeten met 500 V gelijkspanning; minimaal 1 MΩ bij nieuwe laagspanningsinstallaties tot 500 V. Bron: NEN 1010 (oudere nummering bepaling 61.3.3), geciteerd door Webwoordenboek Kenniscentrum, Hoe isolatiefout meten? (geraadpleegd 10 oktober 2026).
• Nieuwe draden door bestaande buizen trekken, waardoor minder hak- en breekwerk nodig is. Bron: InstallNext, Oude bedrading in huis? (geraadpleegd 10 oktober 2026).